KATALOG ESPERANCKICH KSIĘGOZBIORÓW Z REGIONU GÓRNEGO ŚLĄSKA (PL) - (2006-2011)
wersja esperancko–polska
W S T Ę P
Idea opracowania katalogu esperanckich księgozbiorów z Górnego Śląska, aby zaprezentować go na forum internetowym, pojawiła się w 2006 roku po pierwszym Bibliotekarskim Seminarium w Herzbergu (DE) oraz po Kolokwium Bibliotekarskim w Wiedniu (AT).
Seminarium i Kolokwium wzbudziły zainteresowanie, które zaowocowało ideą bibliograficznego opracowania katalogu esperanckiej literatury, zachowanej w prywatnych i publicznych księgozbiorach na Górnym Śląsku oraz w sąsiednim rejonie przemysłowym zwanym Zagłębie Dąbrowskie.
Dwujęzyczna i adnotowana wersja tego katalogu działowego pozwoli, esperanckojęzycznym lub polskojęzycznym czytelnikom, odkryć międzykulturowy i pokojowy charakter literatury esperanckiej tłumaczonej z języków narodowych na język esperanto oraz pozwoli odkryć oryginalnie stworzoną literaturę esperancką.
Jednocześnie bibliotekarze w Polsce i za granicą zrozumieją potrzebę specyficznego (umiędzynarodowionego) opisu bibliograficznego zastosowanego w tym katalogu.
Dodać należy, że kilkumiesięczny kurs esperanta (stacjonarny, korespondencyjny czy internetowy), stwarza realną szansę poznania światowej literatury esperanckiej oraz pozwala na, naukowo i pragmatycznie potwierdzoną możliwość, wyjątkowo szybkiego poznania i opanowania fonetycznego, regularnego, logicznego i ostatecznie neutralnego języka, który od ponad stu dwudziestu lat pomaga unikać historycznych barier językowych występujących w językach naturalnych, pozwalając jednocześnie na szybszą asymilację kulturową w międzynarodowych kontaktach.
Osoby zainteresowane katalogowaniem, ale zaskoczone nie znaną im terminologią bibliotekarską pragnę uspokoić stwierdzeniem, że każdy esperantysta potrafi nie tylko adaptować niniejszy katalog do uporządkowania własnego księgozbioru (bezpośrednio przepisując czy też kopiując do własnej bazy komputera już opracowane pozycje książkowe z tego katalogu), ale również potrafi poprawnie projektować kolejne opisy książek esperanckich które nie występują w tym katalogu.
Poniższe, orientacyjne porady bibliograficzne przeznaczone są nie tylko dla bibliotekarza zamierzającego samodzielnie projektować własne koncepcje katalogów książkowych, ale również przeznaczone są dla przeciętnego kolekcjonera literatury esperanckiej, mającego upodobanie w uporządkowanym układzie swojego unikalnego księgozbioru.
W P R O W A D Z E N I E
Stosownie do polskich i jednocześnie międzynarodowych norm bibliotekarskich ISBD(M), opis bibliograficzny powinien zawierać od czterech do ośmiu stref opisu (z odpowiednimi elementami opisu) przy jednoczesnym zastosowaniu drugiego poziomu szczegółowości opisu w tym katalogu.
Poziom szczegółowości tego opisu wyznaczają poniższe, występujące w nawiasach, elementy opisu przy każdej strefie opisu.
1) strefa tytułu i odpowiedzialności (tytuł główny, autor, współautorzy)
2) strefa wydania (oznaczenie wydania)
3) strefa specjalna (nie stosowana w opisie książek)
4) strefa adresu wydawniczego (miejsce, nazwa wydawnictwa, rok)
5) strefa opisu fizycznego (objętość, ilustracje, format)
6) strefa serii (tytuł serii, numer serii)
7) strefa uwag (adnotacja, dodatkowe noty, siglum).
8) strefa ISBN (numer ISBN)
Katalogowy oraz analityczny opis polskiej powieści, zatytułowanej „Quo vadis“, pozwoli zrozumieć strukturę esperanckiego opisu bibliograficznego.
A. Katalogowy opis książki
Sienkiewicz Henryk
<Quo vadis> = Kien vi iras = Dokąd idziesz / Henryk Sienkiewicz, [pl-eo] Lidia Zamenhof. – [Eld. 2.]. - Varsovio (PL) : Eldonejo ’Polonia’, 1957. – 717 p. ; 21 cm. – Romano el tempoj de Neron [romia cezaro (54-68) p.K.] pri komenco de kristanismo, verkita de pola Nobelpremiito pri literaturo kaj tradukita en Esperanton de Ludoviko Zamenhof-filino, Lidia = Powieść z czasów Nerona [rzymski cesarz (54-68) n.e.] o początkach chrześcijaństwa, napisana przez polskiego laureata literackiej nagrody Nobla i przetłumaczona na esperanto przez córkę Ludwika Zamenhofa, Lidię ; [eo] ; [F.Sc].
B. Analityczny opis książki
1) ogólny opis tej książki w dostępnych strefach (pięć stref : 1, 2, 4, 5, 7)
Nazwisko autora
Nazwisko Imię
- strefa tytułu i odpowiedzialności . – strefa wydania.
(1) (2)
Tytuł = tłumacz. tytułu / autor, współautorzy oznacz. wyd.
- strefa adresu wydawniczego . - strefa opisu fizycznego.
(4) (5)
miejsce, Wydawnictwo, rok strony, ilustr., format
- strefa uwag.
(7)
adnotacja = tłum. adnotacji ; dodatkowe uwagi ; siglum
2) indywidualny opis książki w wybranych strefach
Nazwisko aŭtora
Sienkiewicz Henryk
- strefa tytułu i odpowiedzialności.
(1)
<Quo vadis> = Kien vi iras = Dokąd idziesz / Henryk Sienkiewicz, [pl-eo] Lidia Zamenhof.
- strefa wydania . – strefa adresu wydawniczego . - strefa opisu fizycznego
(2) (4) (5)
[2. eld.] Varsovio (PL) : Wydawn. ’Polonia’, 1957 717 p. ; 21 cm.
- strefa uwag.
(7)
Romano el tempoj de Neron [romia cezaro (54-68) p.K.] pri komenco de kristanismo, verkita de pola Nobelpremiito pri literaturo kaj tradukita en Esperanton de Ludoviko Zamenhof-filino, Lidia = Powieść z czasów Nerona [cesarz rzymski (54-68) n.e.] o początkach chrześcijaństwa, napisana przez polskiego laureata literackiej Nagrody Nobla, a przetłumaczona na esperanto przez córkę Ludwika Zamenhofa, Lidię ; [eo] ; [F.Sc].
3) Szczegółowy opis książki według wszystkich stref i elementów w tych strefach
(1) Pierwsza strefa zwana: strefą tytułu i odpowiedzialności – zawiera trzy (a, b, c) elementy opisu :
a) tytuł – <Quo vadis> = Kien vi iras = Dokąd idziesz ;
b) autor - Henryk Sienkiewicz
c) współautor: tłumacz z językowym indeksem tłumaczeniowym – [eo-pl] Lidia Zamenhof
(2) Druga strefa zwana: strefą wydania - zawiera jeden (a) element opisu :
a) oznaczenie wydania – [Eld. 2.]
(3) Trzecia strefa zwana: strefą specjalną - w tej księżce nie występuje
(4) Czwarta strefa zwana: strefą adresu wydawniczego - zawiera trzy elementy opisu :
a) miejsce wydania i (kraj) – Varsovio (PL)
b) nazwa wydawnictwa – ’Polonia’
c) rok wydania – 1957
(5) Piąta strefa zwana: strefą opisu fizycznego - zawiera dwa (a, b) elementy opisu :
a) ilość stron – 717 p.
b) format – 21 cm
(6) Szósta strefa zwana: strefą serii - w tej książce nie występuje.
(7) Siódma strefa zwana: strefą uwag - zawiera trzy (a, b, c) elementy opisu
a) adnotacja – Romano el tempoj de Neron [romia imperiestro (54-68) p.K.] pri komenco de kristanismo, verkitan de Nobelpremiito pri literaturo kaj tradukita en esperanton de Ludoviko Zamenhof-fikino, Lidia = Powieść z czasów Nerona [cesarz rzymski (54-68) n.e.] o początkach chrześcijaństwa, napisana przez laureata literackiej nagrody Nobla i tłumaczona na esperanto przez córkę Ludwika Zamenhofa, Lidię ; [eo] ; [F.Sc].
b) dodatkowe uwagi – [eo] – język tekstu w tej książce
c) siglum – [F.Sc] – lokalizacja tej książki – np: [Filia Sosnowiec]
(8) Ósma strefa zwana: strefą ISBN – w tej książce nie występuje
Dwujęzyczny i adnotowany Katalog Esperancki, opracowany na bazie prywatnych i publicznych księgozbiorów, jest ujęty w układzie działowym i w porządku autorskim.
Na koncepcję selektywnego spisywania książek do tego katalogu, wpłynęły realne możliwości dotarcia do księgozbiorów oraz ich opisania.
W oparciu o normy ISO są zastosowane w tej bibliografii, dwuliterowe kody nazw 438. języków np.: [en]-angielski, [pl]-polski, [fr]-francuski, [zh]-chiński, . . . według normy: ISO 639-2. oraz dwuliterowe kody nazw krajów np.: (GB)-Wielka Brytania, (PL)-Polska, (FR)-Francja, (CN)-Chiny . . . według normy: ISO 3166.
Nową bibliograficzną koncepcją jest zastosowanie wskaźnika tłumaczeniowego przed nazwiskiem tłumacza np.: [pl-eo] Lidia Zamenhof , który identyfikuje tłumacza i jej/jego pracę tłumaczeniową z języka obcego na język esperanto lub odwrotnie t.j. z języka esperanto na język obcy.
Zamiast tradycyjnie opisywać ten wskaźnik słowami: „tłumaczenie z języka polskiego na język esperanto“, wystarczy napisać w oparciu o wskaźniki kodów językowych: „[pl-eo]“.
Lista skrótów:
a) alfabetyczne
a. = nad, przy konsult. = konsultacja
adapt. = adaptował maŝinskrib. = manuskrypt, maszynopis
a.K. = przed Chrystusem n.e. = nowa era, po Chrystusie
apend. = dodatkowy rozdział p. = strona (pagina)
eld. = wydanie, wydał p.K. = po Chrystusie
eldonmark. = oznaczenie wydania pentr. = malował
pres. = drukował
elekt. = wybrał pref. = przedmowa
epilog. = epilog prolog. = prolog, posłowie
fot. = zdjęcie, fotografował rec. = recenzował, opiniował
graf. = rysunek, obraz red. = redagował
il. = ilustrował, ilustrowany respon. = odpowiedzialny
intervju. = wywiad resum. = streszczenie
k.c. = ’i pozostali’ albo ’i inni’ reviz. = przejrzał, sprawdził
kolor. = kolor scen. = scenografia
kompil. = kompilacja, kompilował vol. = volumen
b. umowne
+ = dodać, dodawanie
= = równowartość, to samo
& = i oraz plus
[de-eo] Eugen Wüster = wskaźnik tłumaczenia tekstu z niemieckiego na esperanto
[pl-,de-,en-,es-,it-,fr-, ... –eo] = wskaźnik tłumaczenia wielojęzycznych tekstów na esperanto
[pl,eo,fr ... k.c.] = wskaźnik językowy tekstu w językach: polskim, esperanckim, francuskim i innych
[en-eo-hu] = wskaźnik językowy wielojęzycznych słowników np,: angielsko-esperancko-węgierski
Siglum wskazuje orientacyjną lokalizację księgozbiorów w publicznych i prywatnych bibliotekach.
Wypożyczanie występuje regularnie w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Sosnocu oraz na drodze porozumienia w klubowych bibliotekach esperanckich w Cieszynie, Gliwicach i Sosnowcu.
1. [F.Sc] – Oddział Polskiego Związku Esperantystów w Sosnowcu
2. [F.Cn] – Oddział Polskiego Związku Esperantystów w Cieszynie
3. [F.Gl] – Oddział Polskiego Związku Esperantystów w Gliwicach
4. [U.B.Sc] – Miejska Biblioteka w Sosnowcu
5. [prv.A.W. – Sosnowiec]
6. [prv.S.M. - Gliwice]
7. [prv.A.Z. - Tychy] - prywatni posiadacze księgozbiorów
8. [prv.L.W. - Sosnowiec]
9. [prv.K.L. - Czeladź]
10. [prv.D.Ż. - Gliwice]
Esperancki Katalog, opracowany w układzie działowym, jest przeznaczony do powszechnego wykorzystania, a nawet rozwijania jego formuły, po pisemnej lub bezpośredniej konsultacji z autorem katalogu.
Będę usatysfakcjonowany, jeżeli ten etap, zmierzający do popularyzacji literatury esperanckiej, pozwoli również polskiemu czytelnikowi, za pomocą polsko-esperanckiego opisu, na zapoznanie się z bogactwem światowej literatury przedstawionej w języku międzynarodowym - esperanto.
Będę szczególnie wdzięczny jeżeli, po wprowadzeniu tego katalogu na stronę internetową, zwiedzający zechcą się ze mną podzielić swoimi uwagami.
Sosnowiec (PL) – 2011 r.
Wersja elektroniczna - Adam Wilkus (informatyk)